عبادهء صامت روايت كند از رسول - عليه السّلام - كه گفت : بهشت صد درجه است ، از درجه تا به درجه ( 1 ) صد ساله راه است و فردوس از بالاى همه است ، چهار جوى از آن جا فرو ( 2 ) مىآيد : يكى از آب ، يكى از مى ، يكى از شير ، يكى از انگبين . چون از خداى بهشت خواهى ، بهشت فردوس خواهى . و انس مالك روايت كند كه : همانا شما گمان برى كه جويهاى بهشت در اخاديد زمين باشد ! آن ، بر روى زمين رود ، از يك جانبش مرواريد باشد ، و از يك جانب ياقوت ، و گل او مسك ( 3 ) اذفر باشد . گفتند : اذفر چه باشد ؟ گفت : خالص ( 4 ) كه با او خلطى نباشد . مسروق روايت كند از عبد اللَّه عبّاس كه او گفت : جويهاى بهشت از زير كوههاى مسك ( 5 ) بيرون مىآيد . خالد بن معدان ، روايت كند كه : تلَّهاى ( 6 ) مشك در بهشت بيشتر از ريگهاى دنياست . از عصارهء آن جويها بيرون مىآيد از شير سپيدتر و از انگبين شيرينتر . بر كنار آن كوههاى مرواريد باشد . * ( كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً ) * ، هر گه كه ايشان را از آن جا روزيى دهند . « رزقوا » ، فعلى است مسند با مفعول ( 7 ) ، و اين فعل را مجهول گويند ، و فعل ما لم يسمّ فاعله گويند . و « من » ، تبيين راست . « رزقا » ، مفعول دوم « رزقوا » است . * ( قالُوا هذَا الَّذِي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ ) * ، عبد اللَّه عبّاس و عبد اللَّه بن مسعود و قتاده و مجاهد گويند : * ( مِنْ قَبْلُ ) * ، يعنى فى الدّنيا . اين آن ميوه هاست كه ما را در دنيا دادند ، يعنى مثل آن است . و وجه اين تأويل آن باشد كه آن كس كه او طعامى لذيذ كه او را خوش آمده باشد خورده بود ، دلش در بند آن بود كه كى باشد كه مثل آن باز يابد . حق تعالى خبر داد كه : آن ميوه‌ها مانند اين ميوه‌ها بود كه دل شما بدان متعلَّق ( 8 ) شده باشد ، و اين اختيار محمّد جرير است .

--> ( 1 ) . مب ، مر ديگر . ( 2 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، ها : فرود . ( 3 ، 5 ) . همهء نسخه بدلها : مشك . ( 4 ) . مب : خالصى . ( 6 ) . مج ، وز : كلَّه‌هاى ، دب ، آج ، لب ، فق ، مر : قلَّه‌ها . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : يجز مب ، ها : مفعول به . ( 8 ) . دب ، مب ، مر : متعلَّق .